Ciśnienie robocze decyduje o tym, czy narzędzia pneumatyczne pracują z pełną mocą, czy dławią się przy większym obciążeniu. Większość typowych prac warsztatowych mieści się w przedziale od 6 do 8 barów, ale konkretna wartość zależy od tego, jaki osprzęt jest podłączony do instalacji. Zbyt niskie ciśnienie oznacza słabsze skręcanie i nierówne malowanie, a zbyt wysokie przyspiesza zużycie uszczelnień i zwiększa ryzyko rozszczelnienia. Od czego więc zacząć dobór właściwej wartości?
Ile wynosi standardowe ciśnienie robocze w warsztacie?
Standardowe ciśnienie robocze dla większości narzędzi pneumatycznych w warsztacie mieści się w zakresie od 6 do 8 barów. Właśnie na tę wartość projektuje się typowe instalacje sprężonego powietrza w garażach i małych zakładach naprawczych, bo pokrywa ona zapotrzebowanie klucza udarowego, pistoletu do przedmuchiwania czy pistoletu lakierniczego. Producenci narzędzi podają wymagane ciśnienie na tabliczce lub w instrukcji, więc pierwszym krokiem powinno być zebranie tych danych dla całego posiadanego osprzętu. Gdy poszczególne narzędzia różnią się wymaganiami, instalację ustawia się pod najbardziej wymagające z nich, a niżej ciśnieniowe zasila przez reduktor obniżający wartość lokalnie.
Warto rozróżnić ciśnienie maksymalne kompresora od ciśnienia roboczego na końcu węża. Sprężarka może gromadzić powietrze pod ciśnieniem 8 czy 10 barów w zbiorniku, ale na wylocie, po przejściu przez reduktor i przewód, do narzędzia dociera wartość niższa. Ta różnica wynika ze spadków ciśnienia na filtrach, złączkach i długim odcinku węża, które zawsze pochłaniają część energii sprężonego powietrza. Dlatego dobierając wartość na reduktorze, trzeba uwzględnić zapas kilku dziesiątych bara ponad to, czego wymaga samo narzędzie.
Jak ustawić ciśnienie pod konkretne narzędzie pneumatyczne?
Ciśnienie ustawia się pod konkretne narzędzie na reduktorze zamontowanym na wylocie kompresora lub na osobnej stacji przygotowania powietrza. Klucz udarowy i wkrętarka pneumatyczna pracują zwykle w okolicach 6 do 6,3 bara, co zapewnia pełny moment obrotowy bez przeciążania mechanizmu. Szlifierki i przecinarki pneumatyczne wymagają zbliżonych wartości, ale pobierają znacznie więcej powietrza, więc obok samego ciśnienia liczy się też wydajność sprężarki wyrażana w litrach na minutę. Gdy wydajność jest za mała, ciśnienie w instalacji spada podczas pracy i narzędzie traci moc mimo poprawnie ustawionego reduktora.
Pistolet lakierniczy to osobny przypadek, bo o jakości powłoki decyduje nie tylko wartość na reduktorze, ale i ciśnienie mierzone bezpośrednio przy głowicy. Pistolety niskociśnieniowe pracują często w zakresie od 2 do 3 barów na dyszy, choć na wejściu wymagają wyższej wartości, żeby skompensować spadki na kanałach wewnętrznych. Dlatego producenci lakierów podają zalecane ciśnienie przy głowicy, a nie na kompresorze, i tę wartość trzeba dobrać przez próby na próbnej powierzchni. Zbyt wysokie ciśnienie rozpyla lakier za mocno i powoduje zamgławianie, a zbyt niskie daje grube krople i nierówną warstwę.
Dlaczego zbyt wysokie ciśnienie szkodzi instalacji?
Zbyt wysokie ciśnienie przyspiesza zużycie uszczelnień, węży i samych narzędzi, bo każdy element instalacji ma określony zakres pracy podany przez producenta. Praca powyżej tego zakresu oznacza szybsze starzenie gumowych przewodów, które twardnieją i pękają, oraz większe obciążenie łożysk i mechanizmów w narzędziach pneumatycznych. Rośnie też ryzyko rozszczelnienia na złączkach, gdzie nadmierne ciśnienie wypycha powietrze przez najmniejsze nieszczelności. W skrajnych przypadkach przekroczenie ciśnienia dopuszczalnego dla węża może doprowadzić do jego gwałtownego rozerwania, co jest realnym zagrożeniem dla osoby obsługującej sprzęt.
Kompresor ma fabrycznie ustawiony presostat, który wyłącza silnik po osiągnięciu górnego progu ciśnienia i załącza go ponownie po spadku do progu dolnego. Manipulowanie tym ustawieniem w celu podniesienia ciśnienia powyżej wartości przewidzianej dla zbiornika jest niebezpieczne, bo zbiornik ciśnieniowy ma określone parametry wytrzymałościowe. Bezpieczne podniesienie wartości docierającej do narzędzia zawsze odbywa się przez dobór odpowiedniego sprzętu, nie przez obchodzenie zabezpieczeń. Zawór bezpieczeństwa na zbiorniku stanowi ostatnią linię ochrony i nigdy nie powinien być blokowany ani demontowany.
Co zrobić, gdy ciśnienie spada podczas pracy?
Spadek ciśnienia podczas pracy oznacza najczęściej, że pobór powietrza przez narzędzie przewyższa wydajność sprężarki. Objawia się to gwałtownym spadkiem mocy klucza czy szlifierki po kilkunastu sekundach ciągłej pracy, gdy zbiornik zostaje opróżniony szybciej, niż silnik zdąży go uzupełnić. Rozwiązaniem jest dobór kompresora o większej wydajności i pojemniejszym zbiorniku, który magazynuje zapas powietrza na chwilowe większe zapotrzebowanie. Warto porównać zapotrzebowanie najbardziej wymagającego narzędzia z wydajnością sprężarki, zanim kupi się sprzęt, bo niedopasowanie tych dwóch parametrów sprawia, że nawet drogi kompresor nie poradzi sobie z prostym narzędziem.
Nie każdy spadek wynika jednak z za małej sprężarki, bo część problemów leży w samej instalacji. Zbyt długi lub zbyt cienki wąż, zapchany filtr albo nieszczelna szybkozłączka potrafią odebrać część ciśnienia jeszcze przed dotarciem do narzędzia. Regularne sprawdzanie szczelności połączeń i wymiana zużytych elementów utrzymuje instalację w kondycji, w której ustawiona wartość na reduktorze faktycznie dociera do miejsca pracy. Szeroki wybór sprężarek o różnej wydajności i pojemności zbiornika dostępny jest na https://www.bricoman.pl/produkty/warsztat/pneumatyka/kompresory/, co ułatwia dopasowanie sprzętu do konkretnego zestawu narzędzi.
Artykuł sponsorowany
